Spiraalzeef voor afvalwater: werking en dimensionering

Een spiraalzeef, ook wel schroefzeef genoemd, verwijdert vaste stoffen uit afvalwater en transporteert, wast en perst ze in één machine. Daarmee is ze het standaard fijnrooster voor kleine en middelgrote zuiveringsinstallaties, gemalen en industrieel afvalwater. Deze gids legt uit hoe een spiraalzeef is opgebouwd, hoe ze wordt gedimensioneerd en waar haar grenzen liggen.

Hoe een spiraalzeef is opgebouwd

• Zeefkorf – een halfronde korf van geperforeerde plaat of spleetzeef (wedge wire) ligt in het kanaal, meestal onder een hoek van 35°. Het afvalwater stroomt erdoorheen; het roostergoed blijft aan de binnenkant achter.
• Asloze spiraal – een sterke spiraal zonder middenas draait in de korf. Borstels aan de buitenrand vegen de perforatie schoon en voeren het roostergoed omhoog.
• Transportbuis – boven de waterspiegel loopt de spiraal in een gesloten buis die het roostergoed naar de afvoerhoogte brengt.
• Waszone – sproeiers spoelen fecaliën uit het roostergoed terug in het kanaal.
• Perszone – in het bovenste deel van de buis wordt het roostergoed tegen een tegendruk samengeperst en ontwaterd. Het water loopt via een afvoerleiding terug.
• Afvoer – het geperste roostergoed valt in een container, vaak via een zakvulinrichting (eindloze zak) die de geur binnenhoudt.

De aandrijving zit aan het bovenste einde, buiten het water. Onder de waterspiegel bevinden zich geen lagers.

Hoe ze werkt

De zeef draait niet continu. Naarmate vaste stoffen zich op de korf ophopen, stijgt het waterpeil ervoor. Een niveausonde start de spiraal, de korf wordt schoongeveegd, het peil daalt en de spiraal stopt na een nalooptijd weer. Door op deze manier te werken, kan zich een mat van roostergoed op de korf vormen, die fijner materiaal tegenhoudt dan de kale perforatie.

Afmetingen en typische gegevens

Typische waarden; de capaciteit van een bepaalde maat hangt af van de perforatie en van het toelaatbare waterpeil voor de zeef.

Keuze en dimensionering

• Maximaal debiet – de zeef wordt gedimensioneerd op de hoogste toevoer, inclusief hemelwater bij een gemengd rioolstelsel.
• Perforatie – 6 mm beschermt pompen en leidingwerk; 3 mm is gebruikelijk vóór biologische zuivering; 2 mm of fijner wordt voorgeschreven vóór membraaninstallaties. Een fijnere perforatie verlaagt de capaciteit van een bepaalde maat en vergroot de opstuwing.
• Kanaalafmetingen – breedte, diepte en het hoogste toelaatbare waterpeil bovenstrooms bepalen de korfdiameter.
• Afvoerhoogte – de lengte van de buis volgt uit de kanaaldiepte en de hoogte van de container. Zeer diepe kanalen halen de grens van wat een spiraal kan opvoeren.
• Tankuitvoering – waar geen kanaal is, bijvoorbeeld na een persleiding of in de industrie, staat de korf in een gesloten rvs-tank met in- en uitlaatflenzen.
• Vorstbeveiliging – machines buiten krijgen isolatie en tracing (begeleidende verwarming) op de buis en het wassysteem.
• Noodomloop – een overstort of een bypasskanaal met een handgeruimd staafrooster beschermt de installatie als de zeef verstopt raakt of is uitgeschakeld.

Zand en vet worden in de volgende stap verwijderd; zie gecombineerde zand- en vetvangers. Voor andere zeeftypen en grotere debieten zie onze mechanische fijnroosters en de gids Fijnroosters voor afvalwater: typen en keuze.

Waar een spiraalzeef past en waar niet

• Goed geschikt – zuiveringsinstallaties tot enkele tienduizenden inwonerequivalenten (i.e.), gemalen, kleine industriële debieten, vervanging van handgeruimde staafroosters en locaties waar één machine alles moet doen.
• Minder geschikt – zeer grote debieten, waar trappenroosters of bandzeven meer open oppervlak bieden; zeer diepe kanalen; afvalwater met veel lange vezels of doeken, die zich om de spiraal kunnen winden; en grote hoeveelheden zand, die de borstels en de korf slijten.

Veelgemaakte fouten

• Dimensioneren op het gemiddelde debiet in plaats van op het maximale, waardoor het kanaal bij regen opstuwt.
• Een zeer fijne perforatie kiezen zonder de opstuwing te controleren.
• Geen aansluiting voor spoelwater: niet gewassen roostergoed stinkt en kost meer om af te voeren.
• Geen vorstbeveiliging buiten.
• Geen noodomloop voor onderhoud.

Onderhoud

Het slijtende onderdeel is de borstel op de spiraal. Die wordt een paar keer per jaar gecontroleerd en vervangen wanneer de korf niet meer schoon wordt geveegd, doorgaans na één tot drie jaar. De sproeiers worden vrijgehouden en de tandwielkastolie wordt ververst met het interval dat de fabrikant opgeeft. Omdat de spiraal geen lager in het water heeft, valt er verder weinig te onderhouden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een spiraalzeef en een trappen­rooster?

Een spiraalzeef is een compacte machine met geïntegreerde wasinrichting en pers voor kleine en middelgrote debieten. Een trappenrooster tilt het roostergoed op met bewegende lamellen, verwerkt grotere debieten en diepere kanalen en heeft een aparte waspers voor het roostergoed nodig.

Hoe droog is het roostergoed?

Met een geïntegreerde perszone doorgaans 30–40 % droge stof. Wassen vóór het persen verlaagt het organische gehalte en daarmee de geur en de afvoerkosten.

Kan een spiraalzeef in een bestaand kanaal worden geplaatst?

Meestal wel. De machine wordt geleverd op de breedte en diepte van het kanaal en wordt bevestigd met een scharnierpunt, zodat ze voor onderhoud uit het kanaal kan worden gezwenkt.

Welke perforatie kiest u vóór een MBR?

Membraaninstallaties vragen om zeven tot 1–2 mm met geperforeerde plaat, niet met spleten, omdat haren en vezels door spleten heen komen. Vaak wordt eerst een grovere zeef geplaatst om de fijne te beschermen.

Hoeveel water heeft het wassen nodig?

Het wassen draait alleen terwijl de spiraal draait en kan met gezuiverd effluent. Het verbruik is klein in verhouding tot het debiet door de installatie.

Stuur ons het maximale debiet, de kanaalafmetingen en de vereiste perforatie via onze contactpagina. Wij kiezen de maat en maken een voorstel inclusief afvoer van het roostergoed. Roostergoed en andere vaste stoffen voeren wij verder af met onze transportsystemen.